Wysokie ryzyko ubóstwa w kantonie Tessin i jego konsekwencje dla mieszkańców

Kanton Tessin (Ticino) od dawna należy do biedniejszych rejonów Szwajcarii. Najnowsza analiza publikowana przez zachodnowszwajcarski dziennik „Le Courrier”, oparta na danych Federalnego Urzędu Statystycznego, pokazuje skalę problemu: w 2023 roku odsetek osób zagrożonych ubóstwem w Tessin wyniósł 23,3 proc. — to ponad trzykrotnie więcej niż średnia w częściach niemieckojęzycznych kraju, gdzie wskaźnik wyniósł 7,5 proc.

W praktyce „zagrożenie ubóstwem” oznacza osoby, których dochód rozporządzalny jest poniżej progu określanego standardowo jako 60 proc. mediany dochodów równoważonych gospodarstw domowych. To miara stosowana w analizach porównawczych, która pokazuje, ile osób ma dochody znacząco niższe niż przeciętna. W Tessin wysoki odsetek wynika z kilku trwałych czynników strukturalnych i bieżących zjawisk ekonomicznych.

Historycznie region ten miał słabszą bazę przemysłowo‑gospodarczą niż centralna i północna część kraju. Mniejsza liczba dużych zakładów przemysłowych i centrów biznesowych przełożyła się na słabszy rynek pracy. Dodatkowo geograficzna bliskość Włoch, gdzie poziom płac jest generalnie niższy, wpływa również na lokalne stawki — część sektorów płaci mniej niż w innych kantonach Szwajcarii, co obniża medianę dochodów w Tessin.

Do tego dochodzą ogólnokrajowe wzrosty kosztów stałych: czynsze, energie i inne opłaty rosną, a wynagrodzenia w wielu miejscach nie nadążają. Specyficznym obciążeniem dla wielu rodzin są wysokie składki na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne: średnie miesięczne premie przekraczają 500 CHF, co jest o około 100 CHF więcej niż średnia krajowa. Wyższe koszty ochrony zdrowia i utrzymania zwiększają presję na budżety domowe, zwłaszcza tych, które już znajdują się blisko progu ubóstwa.

Konsekwencje tego stanu są wielowymiarowe. Organizacje pomocowe w kantonie, takie jak fundacje oferujące posiłki i poradnictwo socjalne, odnotowały wyraźny wzrost popytu — pod koniec 2025 roku liczba osób korzystających z pomocy społecznej i liczba składanych wniosków wzrosły znacząco. W grupach szczególnie narażonych znajdują się samotnie wychowujące matki: przedstawicielka lokalnej organizacji dla rodziców samotnie wychowujących wskazuje, że niemal co trzecia samotna matka w kantonie żyje w warunkach określanych jako „absolutne ubóstwo”. To oznacza realne trudności z opłaceniem czynszu, rachunków i zapewnieniem podstawowych potrzeb dzieci.

Na poziomie administracyjnym istnieją różne mechanizmy łagodzące: świadczenia z pomocy społecznej (Sozialhilfe), dodatki mieszkaniowe, dopłaty do składek ubezpieczenia zdrowotnego oraz programy wsparcia dla osób bezrobotnych i rodzin. W Szwajcarii polityka socjalna jest częściowo zdecentralizowana — to kantony i gminy często decydują o zakresie i wysokości pomocy. Oznacza to, że działania korygujące mogą się od siebie różnić i zależą od lokalnych decyzji budżetowych i priorytetów politycznych.

Możliwe scenariusze rozwoju sytuacji są różne. Przy braku adekwatnych działań wsparcia grupa osób zagrożonych ubóstwem może się powiększyć, co w dłuższym okresie może zwiększyć koszty społeczne (np. większe potrzeby w opiece zdrowotnej, rosnące obciążenie lokalnych organizacji pomocowych, presja na lokale socjalne). Z drugiej strony zwiększone wsparcie — w formie dopłat do składek zdrowotnych, rozszerzenia dodatków mieszkaniowych czy programów aktywizacji zawodowej — może złagodzić skutki i zmniejszyć skalę problemu, ale wymaga to środków budżetowych i decyzji politycznych.

Wnioski dla mieszkańców są konkretne: wysoki odsetek zagrożenia ubóstwem w Tessin oznacza, że znaczna część rodzin i osób samodzielnych może potrzebować wsparcia lub poradnictwa finansowego. Dla decydentów kluczowe będzie monitorowanie zmian dochodów i kosztów życia oraz szybkie dopasowywanie programów socjalnych do rosnących potrzeb. Dla administracji kantonalnej i gminnej oznacza to konieczność planowania wydatków i priorytetyzacji wsparcia tam, gdzie jest ono najbardziej potrzebne.

— Paweł

Źródło: 20min.ch